Κι όμως κάτι μειώνεται στην Ελλάδα

Έστω και με μικρή καθυστέρηση δημοσιεύουμε τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η μη κυβερνητική οργάνωση «Κλίμακα» για την πορεία των αυτοκτονιών στην Ελλάδα. Τα στοιχεία αυτά είχαν δημοσιευτεί με αφορμή τη 10η Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης της Αυτοκτονίας και το πρώτο οκτάμηνο του 2013 οι αυτοκτονίες ήταν 229 (193 άνδρες και 36 γυναίκες), ενώ το ίδιο διάστημα το 2014 οι αυτοκτονίες διαμορφώνονται σε 209 (173 άνδρες και 36 γυναίκες). «Ξεκάθαρη» χαρακτήρισε την τάση αυτή ο επιστημονικός διευθυντής της «Κλίμακας», ψυχίατρος Κυριάκος Κατσαδώρος, συμπληρώνοντας όμως, ότι η Οργάνωση δεν είναι στατιστική υπηρεσία. «Πρόκειται για μία καταγραφή που δείχνει μια τάση» είπε ο συμβουλευτικός ψυχολόγος της «Κλίμακας», Άρης Βιόλατζης, τονίζοντας: «Πιστεύουμε, ότι όπως φαίνεται δεν έχουμε συνέχεια της αύξησης της αυτοκτονικότητας. Το φαινόμενο έχει κάνει peak και μάλλον κατεβαίνει».

Ψυχολογικά αίτια

Ως πρώτη αιτία καταγράφονται και το 2013 και το 2014, τα ψυχολογικά προβλήματα (64 θάνατοι το 2013, 55 θάνατοι το 2014), ενώ ακολουθούν τα οικονομικά προβλήματα (όμως, το 2014, σημειώνεται μείωση των αυτοκτονιών από τη συγκεκριμένη αιτία: 43 το 2013 και 25 το 2014). Αναφορικά με το επάγγελμα, σε αντίθεση με το 2013 που ήταν υψηλά οι αυτοαπασχολούμενοι, το 2014 είναι σε υψηλά επίπεδα οι συνταξιούχοι, η ομάδα με τα ανώτερα επαγγελματικά στελέχη και επαγγελματίες, και ακολουθούν οι αυτοαπασχολούμενοι και οι ανειδίκευτοι εργάτες. Σχετικά με τις περιφέρειες όπου καταγράφονται οι περισσότερες αυτοκτονίες, αύξηση παρουσιάζουν τα Ιόνια Νησιά και η Κεντρική Μακεδονία, ενώ σταθερά υψηλά παραμένει η Κρήτη.

Αύξηση

Κι ενώ μειώνονται οι αυτοκτονίες στο σύνολό τους, αύξηση αντίθετα παρουσιάζει ο αριθμός των αυτοκτονιών στην ομάδα όσων ανήκουν στις ηλικίες 40-44 ετών. Το πρώτο οκτάμηνο του 2013 υπήρξαν 13 αυτοκτονίες στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, ενώ το 2014 υπήρξαν 29. Μείωση καταγράφουν οι αυτοκτονίες στις ηλικίες 30-34 ετών και 50-54 ετών. Πάντως, σταθερά υψηλά, σύμφωνα με τους ειδικούς της «Κλίμακας», παραμένουν οι αυτοκτονίες που καταγράφονται στις παραγωγικές ηλικίες, από 30 έως 64 ετών.

Οι έγγαμοι

Το πρώτο οκτάμηνο του 2014 ήταν περισσότεροι οι έγγαμοι που αυτοκτόνησαν (75 έγγαμοι και 44 άγαμοι) ενώ και το αντίστοιχο οκτάμηνο του 2013 ήταν 72 έγγαμοι και 38 άγαμοι. Σύμφωνα με τον κ. Κατσαδώρο αυτό δείχνει ότι «σε περιόδους οικονομικής κρίσης δεν ισχύει ότι ο γάμος είναι παράγοντας προστασίας απέναντι στην αυτοκτονία».

Κλήσεις

Το θετικό πάντως είναι ότι η 24ωρη γραμμή παρέμβασης της «Κλίμακας» (αριθ. 1018) για την αυτοκτονία έχει δεχθεί το πρώτο εξάμηνο του 2014 περισσότερες από 6.500 κλήσεις, από τις οποίες οι 3.664 έγιναν από άτομα με πρόβλημα αυτοκτονικότητας. Πρόκειται για μεγάλη αύξηση σε σχέση με το 2013 καθώς ολόκληρη την περυσινή χρονιά οι κλήσεις σχετικά με πρόβλημα αυτοκτονικότητας ήταν περίπου 2.500. Όπως σημείωσαν οι ειδικοί από την Οργάνωση, πρόκειται για «μια πραγματικότητα που μπορεί να αποδοθεί μεταξύ άλλων, στην προβολή της τηλεφωνικής γραμμής 1018». Πέρυσι, ο κύριος αναφερόμενος λόγος όσων καλούσαν ήταν τα οικονομικά προβλήματα, ενώ φέτος υπερτερούν το πένθος και η κακοποίηση. «Δεν υπονοοούμε ότι ξεπεράστηκαν τα οικονομικά προβλήματα. Καταγράφουμε αυτό που αναφέρουν όσοι καλούν» σημείωσε ο κ. Βιόλατζης.

Καταγραφή

Σύμφωνα με την 1η Παγκόσμια Έκθεση για την Αυτοκτονία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στην Ελλάδα η κάλυψη της καταγραφής των αυτοκτονιών κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα, την ώρα που η χώρα έχει υψηλά ποσοστά αδιευκρίνιστων θανάτων. Επίσης δεν υπάρχει καμία επίσημη καταγραφή των αποπειρών αυτοκτονίας. Όπως καταδεικνύει έρευνα που πραγματοποιεί η «Κλίμακα» σε μεγάλο δημόσιο νοσοκομείο της Αθήνας, περίπου το 0,2% των εισαγωγών στα επείγοντα αφορούν απόπειρες αυτοκτονίας. Σύμφωνα με την «Κλίμακα», «ανάγοντας το συγκεκριμένο ποσοστό στις περίπου πέντε εκατομμύρια εισαγωγές στα νοσοκομεία προκύπτουν περίπου 10.000 απόπειρες».

Πρόληψη

Με μια σύγχρονη αποτύπωση των δεικτών αυτοκτονίας σε εθνικό επίπεδο και ανίχνευσης των γεωγραφικών περιοχών όπου οι δείκτες των θανάτων παρουσιάζουν αυξητική τάση, θα μπορούσε, σύμφωνα με την «Κλίμακα», να επιτευχθεί μια άμεση εφαρμογή προληπτικών παρεμβάσεων. Παράδειγμα παρέμβασης σε τοπικό επίπεδο αποτελεί η γέφυρα στη Χαλκίδα, όπου η «Κλίμακα» με τη συνεργασία των τοπικών αρχών και φορέων, τοποθέτησε μια σχετική πινακίδα για την πρόληψη των αυτοκτονιών καθώς και μια τηλεφωνική συσκευή που θα συνδέει άμεσα με το 1018.

Πηγή: ΑΜΠΕ