Marco Sanudo I : ένας αδίστακτος πολιορκητής ή ένας θαρραλέος εμψυχωτής ;

Ψάχνω να βρω τις λέξεις, μία μία… μα καμιά δε μου κάνει. Σαν τα ρούχα τα πεταμένα στο πάτωμα, όταν έχεις ανοίξει τα συρτάρια σου και δεν μπορείς να αποφασίσεις τι θα βάλεις. Για μια ειδική περίσταση. Ειδική περίσταση είναι κι αυτός.

Ατρόμητος, θαρραλέος, ανυποχώρητος, ριψοκίνδυνος, αδίστακτος, απερίσκεπτος, λυσσαλέος…λέξεις πεταμένες στο πάτωμα. Φοβάμαι ότι θα καταλήξω σε εκείνη που από την αρχή φοβόμουνα να φορέσω…να γράψω εννοώ.

Τον συνάντησα πρώτη φορά στην τοποθεσία Ποταμίδες, νοτιοδυτικά της Νάξου, αρχές του 1205 μ.Χ. Είχε αγκυροβολήσει τα καράβια του, οχτώ περήφανες ενετικές γαλέρες, δανεικές μη φανταστείτε… στον όρμο Αγιασσού. Εκεί τον συνάντησα καβάλα στο άλογο του να πολιορκεί με τους άντρες του ένα μεσαιωνικό κάστρο, το Απαλίρου, που το διαφέντευαν Γενοβέζοι. Βενετία και Γένοβα μια προαιώνια έχθρα και ζήλια, να δεις, τις έτρωγε θαρρώ.

Πώς ο Σανούδο βρέθηκε πολιορκητής της Νάξου, ίσως είναι να απορείς. Πλήρωμα στις γαλέρες του πανίσχυρου θείου του ήταν, όσο διαρκούσε η Δ’ Σταυροφορία, μα πιο πολύ οι διπλωματικές του ικανότητες είχανε φανεί. Το 1204 με την κατάληψη της Πόλης από τους Φράγκους θα συμμετάσχει με επιτυχία ως πρέσβης της Βενετίας για την πώληση της Κρήτης από το Βονιφάτιο το Μομφερατικό. Και ένα χρόνο αργότερα… θα πετάξει τα ρούχα του γραφιά και θα αρματωθεί στον πόλεμο. Θα μου πείτε ήταν φιλόδοξος και είχε ιδιοτέλεια …ε, την ίδια φιλοδοξία και ιδιοτέλεια πρέπει να είχε και εκείνος που τον είπανε κάποτε Μέγα γιατί επέκτεινε τις κτήσεις του ίσαμε τον Ινδό ποταμό…

received_2382011602117560.png

Η πολιορκία της Νάξου από τον ενετό σταυροφόρο και μετέπειτα Δούκα του Αρχιπελάγους, ήταν μια από τις πιο μυθιστορηματικές πολιορκίες που έγιναν ποτέ! Σε σημείο να αναρωτηθεί κανείς αν αυτός ο άνθρωπος ξεπήδησε ξαφνικά από έπος του Ομήρου ή ήταν απλώς ένας θανάσιμα απερίσκεπτος τύπος.

Ήθελε το νησί της κόρης του Μίνωα και θα το αποκτούσε πάση θυσία. Και δεν ήταν εύκολο, πιστέψτε με! Πέντε ολόκληρες εβδομάδες πολιορκούσε το κάστρο του Απαλίρου, όπου ήταν ταμπουρωμένοι και πολεμούσαν εξίσου λυσσαλέα οι γενουάτες και οι βυζαντινοί κάτοχοι του…

Όλοι ήξεραν ότι όποιος αποκτούσε τη Νάξο θα γινόταν κυρίαρχος. Ήταν η Πορτάρα του Αιγαίου η Νάξος και το κάστρο της, το παραπόρτι…

Καημένη περήφανη Νάξος …κουρασμένη από αλλεπάλληλες διεκδικήσεις και επιδρομές, γιατί βρέθηκες κάποτε στο δρόμο του μεταξιού. Όλο το Αιγαίο ένας δρόμος τότε για το μετάξι της Ανατολής και το σχοινί μαζί για μια διελκυστίνδα δύναμης ανάμεσα στο Βυζάντιο και τη Δύση. Με ανήλεους πειρατές να ξεφυτρώνουν από δω και από κει.

Μα ο Σανούδο, μετά την άλωση της Πόλης από τους Φράγκους, όντας μέσα στα πράγματα, μυρίστηκε την ευκαιρία. Το Αιγαίο για πρώτη φορά έμοιαζε με κουφάρι που κείτονταν ανυπεράσπιστο στον ήλιο και περίμενε τα όρνεα...και εκείνος θα διεκδικούσε τη μερίδα του λέοντος.

Με οχτώ γαλέρες που ζήτησε από τον υπέργηρο θείο του, το Δόγη της Βενετίας, με δανεικά από συγγενείς και φίλους, τάζοντας μερτικό και αξιώματα, θα φτάσει στη Νάξο για να πολιορκήσει το κάστρο του Απαλίρου μέχρι θανάτου. Σ’ εκείνα τα ιστορικά παράλια φαίνεται ότι έμελλε να ειπωθεί ξανά το θρυλικό «ή ταν ή επί τας».

Γιατί ο Μάρκο Σανούδο εκείνο το φοβερό πρωινό, αφού κατεβάσει τους ανυποψίαστους άντρες του… με μια μυθιστορηματική κίνηση άνευ προηγουμένου, θα κάψει τα καράβια του, αναγκάζοντας έτσι τον εαυτό του και τους άλλους ή να πεθάνουν ή να νικήσουν...

69679298_361287934776988_4712676118488940544_n.jpg

Εκεί σ’ αυτό το σημείο τον είδα λοιπόν πρώτη φορά, βουτηγμένο στη σκόνη της μάχης, τρυφερό και σκληρό μαζί σα σπαρτιάτισσα μάνα, να προσπαθεί να εμψυχώσει τους κουρασμένους - έτοιμους να λιποψυχήσουν- ναύτες της Βενετίας... που δεν είχαν πια άλλη επιλογή από το να παλέψουν λυσσαλέα, όχι για τη νίκη μα για τη ζωή τους…η πολιορκία ενός Κάστρου είχε μετουσιωθεί πια σε ύψιστο σκοπό. Είχε πάει πιο πάνω. Είχε γίνει ιδανικό. Δεν υπήρχε πια Κάστρο! Υπήρχε μόνο η ζωή και ο θάνατος… Και ο Σανούδο εκείνη τη μέρα έγινε ένα με τους άντρες του και τον κοίταξε στα μάτια…

Από τότε που έπεσα πάνω στο Μάρκο Σανούδο τον Ά, νοιώθω ότι κάτι με βαραίνει. Ότι κάτι θέλω να πω.

Ότι ήταν ένας κατακτητής αλλά ήταν και ένας γενναίος…(ναι, αυτή τη λέξη έψαχνα πριν στα συρτάρια μου!).

Και ότι καμιά φορά στη ζωή μας, μας χρειάζεται ένας Σανούδο. Ένας θαρραλέος εμψυχωτής που θα βάλει φωτιά στα καράβια μας και θα μας αναγκάσει τελεσίδικα, αποφασιστικά, σκληρά, ανεπίστροφα… να σηκωθούμε στα κουρασμένα μας ποδάρια και να καταλάβουμε το Κάστρο! Μπορεί στην πορεία να υβρίζουμε το Σανούδο μέσα μας, μπορεί να χάσουμε οχτώ γαλέρες… μα στο τέλος θα έχουμε κερδίσει ένα ολόκληρο Δουκάτο.

Υπατία

Εικόνες: Το κάστρο του Απαλίρου, το οικόσημο του Μάρκο Σανούδου και Μανώλης Μετζάκης (ελληνικη φωτογραφική εταιρεία Κρητης)