Βακτήριο Xylella fastidiosa: SOS από τους Ελληνες ελαιοπαραγωγούς

Ανυπολόγιστες θα είναι οι καταστροφές και τρομακτικές οι συνέπειες για τους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς αν το βακτήριο Xylella fastidiosa «περάσει» από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά, μεσογειακά κράτη στην Ελλάδα. Ενδεχόμενη έλευση του βακτηρίου μπορεί να προκαλέσει μέχρι και αφανισμό ολόκληρων επαρχιών από τον ελαιοκομικό χάρτη.

Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Εισαγωγέων και Εξαγωγέων Φυτικού Υλικού (ΕΣΕΕΦΥ)  προειδοποιεί πως,  αν η Xylella περάσει τα σύνορα της χώρας μας, «τότε θα αλλάξει συνολικά η μορφή της γεωργίας και ακόμη περισσότεροι Έλληνες θα οδηγηθούν στο εξωτερικό για αναζήτηση εργασίας» και ζητά τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων «για την προστασία όλων μας». Όπως υπογραμμίζει σε σημερινή του ανακοίνωση ο ΕΣΕΕΦΥ, σε περίπτωση εμφάνισης του βακτηρίου σε ένα σημείο, «αμέσως δεσμεύεται η παραγωγή σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων, καταστρέφοντας όχι μόνο τους επαγγελματίες παραγωγούς, αλλά χωριά ολόκληρα.

Η ελαιοπαραγωγή της χώρας συμβάλλει στο ΑΕΠ με 2 δισ. ευρώ, ενώ η αμπελουργία, η ανθοκομία και οι υπόλοιπες δενδροκομικές καλλιέργειες που μπορεί να προσβληθούν με 1 δισ. ευρώ». Στο πλαίσιο αυτό, ο σύνδεσμος ζητά τον άμεσο έλεγχο όλων των εν δυνάμει ξενιστών στις πύλες εισόδου της χώρας, σημειώνοντας ότι το «βακτήριο εμφανίζει αυξημένες πιθανότητες να έρθει από λιμάνι». Όπως διευκρινίζει, πρακτικά αυτό δίνει χρόνο στις αρχές της χώρας να αναμένουν την έλευση του κάθε καραβιού που μεταφέρει φορτηγά με φυτικό υλικό και να το ελέγχουν για να διαπιστώνουν την υγεία του φορτίου. 

Επιπλέον, σύμφωνα με τον σύνδεσμο, είναι απαραίτητος ο έλεγχος των ατόμων που έχουν δυνατότητα να εισάγουν φυτικό υλικό στη χώρα, ενώ θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στους φυτοϋγειονομικούς ελεγκτές να επιθεωρούν και κήπους, καθώς το βακτήριο μεταδίδεται με πολλά φυτά κηποτεχνίας άμεσα και εύκολα. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΣΕΕΦΥ σημειώνει ότι σε πολλούς κήπους και έργα πρασίνου «έχει παρατηρηθεί ο κατασκευαστής να φέρνει φυτά από το εξωτερικό, και καθώς στερείται αδειών, οι αρχές δεν έχουν αρμοδιότητα να επιθεωρήσουν το φορτίο. Τα φυτά δεν τοποθετούνται σε πιστοποιημένη μονάδα, αλλά απευθείας στο έδαφος και μπορούν να μολύνουν τη χώρα. Εξοικονομώντας λίγα χρήματα για έναν κήπο διακινδυνεύουμε να κοστίσουμε 3 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ μας». Περαιτέρω, σύμφωνα με τον σύνδεσμο είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για την πιστοποίηση και εκπαίδευση των γεωπόνων των φυτωρίων και θέσπιση Ελληνικού Σήματος ποιότητας.

# Να σημειώσουμε ότι πρώτη διαπίστωση του βακτηρίου αυτού έγινε τον Οκτώβριο του 2013, στην Νότιo Ιταλία, σε δύο διαφορετικές περιοχές της επαρχίας Λέτσε (Lecce), στην Περιφέρεια της Απουλίας (Apulia). Στη συνέχεια το παθογόνο εντοπίστηκε το 2015 σε φυτά πολύγαλα (Polygala myrtifolia) στην Κορσική της Γαλλίας, και το 2016 σε γλαστρικά φυτά πικροδάφνης ( Nerium oleander) σε θερμοκήπιο στη Σαξωνία της Γερμανίας. Το 2016 και 2017 το βακτήριο εντοπίστηκε στην αυτόνομη κοινότητα των Βαλεαρίδων Νήσων σε 12 είδη φυτών και δένδρων (ελιά, αγριελιά, πολύγαλα, κερασιά, δαμασκηνιά, ακακία, λεβάντα, λαδανιά, αμπέλι, πικροδάφνη), και σε δέντρα αμυγδαλιάς στην περιοχή Αλικάντε της Ισπανίας. 

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος διασποράς του συγκεκριμένου βακτηρίου είναι το μολυσμένο πολλαπλασιαστικό υλικό (δενδρύλλια, εμβόλια), δηλαδή η μετακίνηση από μολυσμένες περιοχές προσβεβλημένων φυτών, προκειμένου να φυτευτούν σε άλλες περιοχές. Όμως το βακτήριο μεταδίδεται από τα μολυσμένα φυτά στα υγιή και με μικροσκοπικά έντομα- φορείς, όπως είναι διάφορα τζιτζικάκια μυζητικά- έντομα (ημίπτερα). Όπως έχει αποδειχθεί ο καλύτερος τρόπος αποφυγής εισόδου και εξάπλωσης του παθογόνου σε μια περιοχή είναι η πρόληψη που επιτυγχάνεται με τη διακίνηση υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού δηλαδή δενδρυλλίων και εμβολίων.