Ναυάγιο... Το αρχαιότερο, είναι ελληνικό και δη 2.400 ετών

Το αρχαιότερο «άθικτο» ναυάγιο που ανακαλύφθηκε ποτέ είναι, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους που το εντόπισαν στον βυθό της Μαύρης Θάλασσας, το ναυάγιο ενός ελληνικού πλοίου, ηλικίας άνω των 2.400 ετών. Πρόκειται για πλοίο 23 μ., που βρέθηκε με το κατάρτι και το πηδάλιό του, καθώς και με τους πάγκους για τους κωπηλάτες στη θέση τους. Ανακαλύφθηκε από την ερευνητική ομάδα του Θαλάσσιου Αρχαιολογικού Προγράμματος της Μαύρης Θάλασσας (Black Sea Maritime Arcaeology Project, MAP), σε βάθος περισσότερο από 1.600 μέτρα, σε μια περιοχή όπου έχουν αποκαλυφθεί δεκάδες ναυάγια της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου, καθώς κι ένα πλοίο του 17ου αιώνα. 

Σύμφωνα με τον Gaurdian το πλοίο είναι περίπου 2.400 ετών και η έλλειψη οξυγόνου βοήθησε στην διατήρησή του σε αυτή την κατάσταση καθώς ανακαλύφθηκε με τους ιστούς, τα πηδάλια και τα κουπιά...Το πλοίο είναι ακριβώς ίδιο με αυτό του Οδυσσέα, όπως τουλάχιστον απεικονίζεται στο περίφημο «Βάζο Σειρήνων» που εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. «Ένα πλοίο που επιβιώνει άθικτο από την κλασσική περίοδο έως σήμερα και βρίσκεται κάτω από σχεδόν 2 χλμ θαλασσινού νερού ήταν κάτι που ποτέ δεν πίστευα ότι θα μπορούσε να είναι εφικτό», δήλωσε ο καθηγητής Τζον Άνταμς. Τα ευρήματα των αρχαιολόγων, που περιλαμβάνουν περισσότερα από 60 ναυάγια από την κλασσική περίοδο, τη ρωμαϊκή εποχή έως και το 17ο αιώνα, στο πλαίσιο της τριετούς αποστολής θα προβληθούν σε μια ταινία ντοκιμαντέρ που πρόκειται να προβληθεί στο Βρετανικό Μουσείο.

«Για να βρεθεί άθικτο το πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα σημαίνει ότι εντοπίστηκε στο ανοξικό στρώμα της, όπου έχει πάρα πολύ λίγο οξυγόνο. Σε αυτό το στρώμα δεν αναπτύσσονται μικροοργανισμοί που τρώνε τα υλικά τα οποία αποσυντίθενται, με αποτέλεσμα το ξύλο να επιβιώνει σε πάρα πολύ καλή κατάσταση», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για αρχαίο «άθικτο» ναυάγιο ο δρ. Γιώργος Κουτσουφλάκης, ένας από τους πιο έμπειρους Ελληνες ενάλιους αρχαιολόγους.

«Ως προς το γεγονός ότι είναι ελληνικό, δεν προξενεί καμία έκπληξη. Η Μαύρη Θάλασσα ήταν γεμάτη ελληνικές αποικίες. Την εποχή του ναυαγίου (σ.σ. το 400 π. Χ., σύμφωνα με χρονολόγηση κομματιού του), αλλά και καθ' όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας, υπάρχει έντονη δραστηριοποίηση με τη Μαύρη Θάλασσα», συμπληρώνει ο Ελληνας αρχαιολόγος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει τη γενική διεύθυνση της έρευνας της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων στο αρχιπέλαγος των Φούρνων, όπου μέχρι στιγμής έχουν εντοπιστεί 58 ναυάγια, χρονολογούμενα από την ελληνιστική περίοδο ως και τους νεώτερους χρόνους.

Είναι, όμως, μόνο η καταστροφή του ξύλινου σκαριού των αρχαίων πλοίων που δεν επιτρέπει την καλή διατήρηση των ναυαγίων τους;

«Υπάρχουν διάφοροι άλλοι παράγοντες», απαντά ο κ. Κουτσουφλάκης στην ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, διευκρινίζοντας ότι «σε ένα ναυάγιο, ειδικά αν είναι στην παράκτια ζώνη, δρουν και ακτομηχανικές δυνάμεις που ουσιαστικά διαλύουν τη συνοχή ενός ναυαγίου. Επίσης, αν βρίσκονται σε βάθος στο οποίο μπορεί να γίνει κατάδυση, είναι και εκτεθειμένα σε ανθρώπινες επιβουλές, κάτι που συμβαίνει σε όλη τη Μεσόγειο».

«Αυτό που ισχύει συνήθως είναι ότι όσο πιο βαθιά βρίσκεται ένα ναυάγιο, τόσο σε καλύτερη κατάσταση διατηρείται, καθώς και οι συνθήκες στα βαθιά είναι περισσότερο σταθερές, αλλά και ο ανθρώπινος παράγοντας δεν μπορεί τόσο εύκολα να παρέμβει», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Και τι στοιχεία θα μπορούσε να δώσει ένα «άθικτο» ναυάγιο; «Τις πληροφορίες που δίνει κάθε ναυάγιο. Ο εντοπισμός ενός ναυαγίου δίνει τις βασικές πληροφορίες της ταυτοποίησής του. Τώρα αν είναι σε ένα βάθος στο οποίο μπορούν να γίνουν ανελκύσεις και συστηματική ανασκαφή, τότε μπορεί να δώσει πολλές πληροφορίες για το είδος του φορτίου που μεταφέρει, τη ναυπηγική της περιόδου, τη ζωή πάνω στο πλοίο, τις στρατηγικές εμπορίου κ.α.», τονίζει κ. Κουτσουφλάκης.

 Σύμφωνα με τους ερευνητές του αρχαίου ναυαγίου στη Μαύρη Θάλασσα, το πλοίο δεν θα ανελκυστεί. Ο συνομιλητής του ΑΠΕ - ΜΠΕ, εξηγεί ότι το βάθος είναι απαγορευτικό για κάτι τέτοιο, όχι γιατί είναι αδύνατον να συμβεί, αλλά επειδή θα είναι υπερβολικά δαπανηρό.

Με πληροφορίες από την εφημερίδα "Καθημερινή"